Ścieżka Hochbergów to górski szlak prowadzący przez wąwóz Pełcznicy w okolicach Zamku Książ pod Wałbrzychem. Nie jest to zwykła ścieżka spacerowa – miejscami trzeba trzymać się poręczy, balansować na drewnianych mostkach zawieszonymi nad rwącą rzeką i uważać na luźne kamienie. To trasa dla tych, którzy chcą zobaczyć Książ z zupełnie innej perspektywy niż turyści zwiedzający tylko zamek.
Szlak prowadzi przez rezerwat przyrody Przełomy pod Książem, gdzie rzeka Pełcznica wycięła w skałach malowniczy kanion. Z jednej strony strome ściany pokryte mchem i paprociami, z drugiej szumiąca woda, a nad głową korony starych cisów.
- malowniczy wąwóz Pełcznicy
- Cis Bolko – 600-letnie drzewo
- ruiny średniowiecznego zamku
- emocjonujące drewniane mostki
- spektakularne widoki z góry
Historia szlaku – spacery arystokratów
Ścieżkę wybudowali Hochbergowie – właściciele Zamku Książ, jedna z najbogatszych rodzin arystokratycznych na Śląsku. Chcieli mieć malowniczą trasę na popołudniowe przechadzki, więc stworzyli szlak wiodący wokół swojej rezydencji przez najbardziej widokowe fragmenty wąwozu.
Dzisiaj po tej samej trasie chodzą turyści, choć komfort jest nieco inny niż za czasów arystokracji. Drewniane kładki i mostki wymagają regularnych napraw – w lutym 2026 roku Nadleśnictwo Wałbrzych zakończyło remont zarwanego odcinka, który kosztował 150 tysięcy złotych. Szlak górski to szlak górski, nawet jeśli nie jesteś na wysokości dwóch tysięcy metrów.
Co zobaczysz na Ścieżce Hochbergów
Trasa prowadzi dnem wąwozu, gdzie Pełcznica przeciska się między skałami tworząc niewielkie kaskady i spokojniejsze odcinki. W niektórych miejscach ścieżka wspina się wyżej, oferując widoki na przełom z góry. Są fragmenty, gdzie szlak przylega do skalnej ściany – wtedy trzeba przytrzymać się stalowej poręczy i uważać gdzie się stawia nogę.
Największą atrakcją przyrodniczą jest Cis Bolko – drzewo mające od 400 do 600 lat, najokazalsze spośród około 130 cisów rosnących w rezerwacie. Wszystkie mają obwód pnia od 80 do 130 centymetrów. To jeden z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie cisy tworzą tak duże skupisko.
Po drodze mijasz ruiny Starego Książa – średniowiecznego zamku, który stał tu zanim Hochbergowie wybudowali swoją rezydencję. Zostały z niego głównie fundamenty i fragmenty murów, ale miejsce ma klimat. Jest tam także punkt widokowy z widokiem na wąwóz.
W rezerwacie Przełomy pod Książem rośnie około 130 cisów pospolitych o obwodzie pnia od 80 do 130 cm. Najstarszy z nich – Cis Bolko – ma prawdopodobnie 400-600 lat.
Trudność szlaku – nie dla każdego
To nie jest ścieżka, którą przejdziesz w sandałach. Szlak ma charakter górski – ostre podejścia, luźne kamienie, wystające korzenie, drewniane mostki które mogą być śliskie po deszczu. Miejscami brakuje barierek przy stromych skarpach, więc z małymi dziećmi trzeba mieć oczy dookoła głowy.
Pętla ma około 4,5 kilometra. Według oznaczeń można ją pokonać w 1 godzinę 45 minut, ale realistycznie warto zarezerwować 2,5-3 godziny. Do tego doliczyć postoje na zdjęcia, odpoczynek przy ruinach Starego Książa, może kawę w jednej z restauracji przy zamku.
Potrzebne są trekkingowe buty z dobrym bieżnikiem. Warto mieć wodę i coś do jedzenia – po drodze nie ma żadnych punktów gastronomicznych. Latem przyda się repelent na komary, bo w wilgotnym wąwozie lubi ich być sporo.
Jak dojechać i gdzie zaparkować
Ścieżka znajduje się między Wałbrzychem a Świebodzicami, w Książańskim Parku Krajobrazowym. Najwygodniej dojechać samochodem – z Wrocławia autostradą A4 do zjazdu na Wałbrzych, potem kierować się na Zamek Książ.
Parkingi są przy zamku, ale ceny nie zachęcają. Parking przy Stadzie Ogierów kosztuje 30 złotych, a po deszczu robi się tam błoto. Są też mniejsze parkingi bliżej zamku – te wypełniają się szybko w weekendy i wakacje.
Alternatywny punkt startu to Palmiaria w Lubiechowie (dzielnica Wałbrzycha). Stamtąd zielony szlak prowadzi do wąwozu przez tereny parkowe. Ta opcja jest spokojniejsza niż start od zatłoczonego zamku, choć dochodzi dodatkowy dystans.
Warianty przejścia szlaku
Klasyczna trasa to pętla startująca spod Zamku Książ. Schodzisz za zamek do wąwozu, idziesz zielonym szlakiem wzdłuż Pełcznicy, mijasz Cis Bolko, dochodzisz do ruin Starego Książa, a potem wracasz górą z widokami na przełom.
Można też zacząć od Palmiarni w Lubiechowie – wtedy najpierw przechodzisz przez ogródki działkowe, potem stromo schodzisz do doliny Pełcznicy i łączysz się z głównym szlakiem. Ta opcja dodaje około kilometra, ale unika tłumów przy zamku.
Od strony osiedla Podzamcze prowadzi czerwony szlak, którym można dojść do Starego Książa i połączyć się ze Ścieżką Hochbergów. Warto sprawdzić aktualne komunikaty przed wyjściem – niektóre odcinki szlaku bywają czasowo zamknięte z powodu napraw lub zagrożenia osuwiskami.
Ścieżkę Hochbergów wybudowała rodzina właścicieli Zamku Książ jako prywatny szlak spacerowy wokół swojej rezydencji. Dziś jest dostępna dla wszystkich, choć wymaga znacznie lepszej kondycji niż arystokratyczne przechadzki.
Dla kogo ta trasa
Ścieżka sprawdzi się dla osób lubiących aktywny wypoczynek i niestroniących od górskich szlaków. Jeśli szukasz łatwego spaceru, lepiej wybrać tarasy widokowe przy Zamku Książ – tam są utwardzone ścieżki i bariery.
Z dziećmi można, ale tylko ze starszymi i przyzwyczajonymi do chodzenia po górach. Trzeba je mieć cały czas na oku, zwłaszcza przy urwiskach i wąskich przejściach. Wózek dziecięcy odpada całkowicie.
Dla miłośników fotografii krajobrazowej to świetne miejsce – formacje skalne, stare drzewa, mosty nad rzeką, ruiny zamku. Najlepsze światło rano lub pod wieczór, choć w wąwozie jest dość ciemno przez większość dnia.
Praktyczne informacje
Długość trasy: około 4,5 km (pętla)
Czas przejścia: 2,5-3 godziny z przerwami
Trudność: średnia, wymaga sprawności fizycznej
Wstęp: bezpłatny (płatny tylko parking)
Dostępność: cały rok, ale po intensywnych opadach mogą być zamknięte niektóre odcinki
Parking: przy Zamku Książ (około 30 zł) lub przy Palmiarni w Lubiechowie
Szlak jest oznaczony kolorem zielonym i żółtym. W terenie znajdują się tablice edukacyjne opisujące przyrodę rezerwatu. Warto sprawdzić aktualne informacje na stronie Nadleśnictwa Wałbrzych przed wyjazdem – czasem zdarzają się zamknięcia odcinków z powodu prac konserwatorskich lub zagrożenia osuwiskami.
Najlepszy czas na wizytę to wiosna (maj-czerwiec) gdy kwitną rośliny leśne, lub wczesna jesień (wrzesień-październik) gdy las zmienia kolory. Latem bywa dość tłoczno w weekendy, a zimą niektóre odcinki mogą być oblodzone i niebezpieczne.