Zbiornik Mściwojów to sztuczny zalew położony w południowo-wschodniej części niewielkiej wsi, około 7 kilometrów od Jawora. Powstał w 1999 roku na rzece Wierzbiak, ale sprawia wrażenie naturalnego akwenu – otaczają go łąki, lasy i rozlewiska porośnięte specjalną roślinnością filtrującą wodę. To miejsce dla tych, którzy szukają spokojnego zakątka z widokiem na góry, bez tłumów i komercyjnego zgiełku.
Największą atrakcją jest 25-metrowa wieża widokowa stojąca nad brzegiem zalewu. Wejście na nią jest bezpłatne przez cały rok.
- 25-metrowa wieża widokowa z panoramicznymi widokami
- unikalny system naturalnego oczyszczania wody
- raj dla wędkarzy z bogatą ichtiofauną
- idealne miejsce do obserwacji ptaków wodno-błotnych
- spokojna atmosfera z dala od tłumów
Unikalny system oczyszczania wody na skalę europejską
Zbiornik nie jest zwykłym zalewem retencyjnym. Powstał jako projekt Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i stanowi unikalny eksperyment ekologiczny – zanieczyszczona ściekami rzeka Wierzbiak przepływa przez malownicze rozlewiska pokryte specjalnie dobraną roślinnością, która naturalnie filtruje wodę. Dzięki temu woda w zbiorniku należy do I klasy czystości, mimo że zlewnia ma charakter rolniczy z intensywnymi uprawami zbóż, ziemniaków i kukurydzy.
Zapora ziemna ma długość 317 metrów i wysokość około 7,6 metrów. Przegradzając dolinę Wierzbiak, utworzyła akwen o powierzchni 35 hektarów i maksymalnej głębokości 5-6 metrów. Budowa trwała od 1991 do 1999 roku.
Zbiornik Mściwojów był jednym z pierwszych w Europie obiektów hydrotechnicznych wykorzystujących naturalne procesy samooczyszczania wody. Akademia Rolnicza we Wrocławiu (obecnie Uniwersytet Przyrodniczy) planowała uruchomić tu placówkę badawczą do prowadzenia szkoleń z zakresu ekologii i ochrony środowiska.
Wieża widokowa z panoramą na Góry Wałbrzyskie
Drewniana wieża o wysokości 25 metrów wyrasta tuż nad brzegiem zalewu. Najwyższy taras widokowy znajduje się na poziomie 21 metrów. Stamtąd rozpościera się panorama na cały zbiornik, okoliczne lasy i łąki, a przy dobrej pogodzie widać szczyty Gór Wałbrzyskich – Chełmiec i Trójgarb.
Wejście na wieżę jest całkowicie bezpłatne i dostępne o każdej porze roku. Zimą, gdy temperatura spada poniżej zera, widoki są równie efektowne jak latem, choć trzeba liczyć się z oblodzeniem schodów.
Raj dla wędkarzy i obserwatorów ptaków
Od 2004 roku zbiornik jest zarządzany przez koło Polskiego Związku Wędkarskiego „Wierzbiak” z Legnicy. Czysta woda sprzyja rozwojowi bogatej ichtiofauny – żyją tu karpie, karasie, amury, pstrągi, leszcze, liny, szczupaki i okonie. Zezwolenie na wędkowanie można wykupić bezpośrednio w kole PZW. Łowienie dozwolone jest od godziny przed wschodem słońca do godziny po zachodzie.
W rejonie ujścia Wierzbiak występują rozległe płycizny i błota, które stanowią doskonały teren dla ptaków wodno-błotnych. Zbiornik funkcjonuje jako ostoja dla ptactwa wodnego, co czyni go interesującym miejscem dla miłośników ornitologii.
Kąpiel w zbiorniku jest zabroniona – akwen pełni głównie funkcje retencyjne, przeciwpowodziowe oraz służy wędkarstwu. Zakaz ten jest egzekwowany.
Infrastruktura turystyczna i możliwości wypoczynku
Na prawym brzegu zbiornika znajduje się stanica harcerska z 30-metrowym pomostem oraz cztery wiaty turystyczne wyposażone w miejsca do grillowania. To dobra opcja na piknik rodzinny z widokiem na wodę.
Wzdłuż zbiornika prowadzi ścieżka edukacyjno-przyrodnicza, przy której można zobaczyć ekspozycję skał Pogórza Kaczawskiego oraz dawne kapliczki przydrożne. Spacer dookoła zalewu zajmuje około godziny.
Po lewej stronie zbiornika znajduje się dziki parking z pięknym widokiem na zalew, las i łąki. Jest też plaża, choć jak wspomniałem – kąpiel jest zabroniona. Teren jest czysty i schludny, można spokojnie znaleźć miejsce z dala od innych odwiedzających.
Dostępna jest toaleta (stosunkowo czysta) oraz miejsca wyznaczone do palenia ognisk. Parking teoretycznie powinien znajdować się 30 metrów od wody, choć w praktyce samochody często stoją bliżej. Obszar wokół zapory czołowej jest wykluczony z użytkowania i zamknięty dla ruchu.
Dla kogo to miejsce?
Zalew Mściwojów to przede wszystkim miejsce dla szukających spokoju i kontaktu z naturą. Nie ma tu rozbudowanej infrastruktury gastronomicznej czy rozrywkowej – to raczej cel na kilkugodzinną wycieczkę niż na cały dzień.
Rodziny z dziećmi docenią bezpłatną wieżę widokową i możliwość pikniku w wiatach. Wędkarze znajdą tu dobre warunki do łowienia w czystej wodzie. Miłośnicy przyrody mogą obserwować ptaki i spacerować po ścieżkach edukacyjnych. Fotografowie upolują ciekawe kadry – zwłaszcza o wschodzie i zachodzie słońca, gdy światło pięknie odbija się w wodzie.
Miejsce nadaje się również na biwak – polana jest obszerna, można stanąć z dala od innych i cieszyć się ciszą.
Jak dojechać i ile czasu zarezerwować
Mściwojów leży około 60 kilometrów od Wrocławia (dojazd poniżej godziny), 30 kilometrów od Legnicy (około 20-30 minut) i 7 kilometrów od Jawora. Z Wałbrzycha trzeba liczyć się z około 40 minutami jazdy.
Jadąc od strony Wrocławia, najwygodniej jechać autostradą A4, a na węźle Bielany wybrać drogę wojewódzką nr 363 w kierunku Jawora. Stamtąd należy skręcić w lewo w stronę wsi Mściwojów. Jadąc z Jawora do Strzegomia, trzeba wypatrzyć znaku drogowego „Mściwojów 2” i skręcić w asfaltową drogę – po około kilometrze dojeżdża się nad zalew.
Duży parking znajduje się bezpośrednio przy zbiorniku wodnym.
Czas wizyty: Na spokojny spacer wokół zbiornika, wejście na wieżę i piknik warto zarezerwować około 1-2 godzin. Wędkarze spędzą tu oczywiście znacznie więcej czasu.
Wstęp: Bezpłatny. Wieża widokowa dostępna cały rok za darmo. Opłaty dotyczą jedynie zezwoleń wędkarskich, które można wykupić w kole PZW „Wierzbiak” w Legnicy.
Godziny otwarcia: Teren dostępny całą dobę. Wieża widokowa nie ma określonych godzin otwarcia – można na nią wchodzić o dowolnej porze.